میدونی بانو جان، بعضی غذاها فقط برای سیر کردنِ شکم پخته نمیشن؛ این غذاها مثل یه ماشین زمان، ما رو میبرن به حیاطهای آبپاشیشده و بویِ نون تازهی مادربزرگها. اگه قد یه استکان چای تازهدم و یه حبه قند وقت داری، بشین تا برات از یه رفیقِ قدیمی و بیادعای سفرههای ایرانی بگم. امروز توی آشپزخونهی آپکوک، قراره بریم سراغ همون عطرِ آشنایی که بیبی توی سریال قصههای مجید با عشق روی اجاق میجوشوند.
شاید نسلِ جدید بپرسه اصلاً کله جوش چیست؟ کله جوش (یا همون کال جوش)، در واقع «فستفودِ» مقوی و اصیلِ اجدادِ ماست. یه غذایِ ارزان، اقتصادی و کاملاً نونی که نه چشمانتظارِ گوشت میمونه و نه نیازی به دم کشیدنِ برنج داره. این غذایِ سه سوته، دقیقاً همون چیزیه که وقتی بعد از یه روزِ شلوغِ کاری یا دانشگاه به خونه میرسی، به دادت میرسه و یه شام یا ناهارِ فوری و بیدردسر رو برات میسازه.
اما توی «آزمایشگاه علمی آپکوک»، ما فقط به خاطرهبازی بسنده نمیکنیم! از نگاهِ علم تغذیه، یادگیریِ طرز تهیه کله جوش ساده با کشک، یعنی وارد کردنِ یه بمبِ کلسیمِ واقعی به برنامهی غذایی خانواده. کشکِ اصیل وقتی با چربیِ مفیدِ گردو، آنتیاکسیدانهای پیازداغ و خواصِ ضدالتهابی نعنا داغ ترکیب میشه، یه معجونِ شگفتانگیز برای تقویت استخوانها و جلوگیری از پوکی استخوان میسازه؛ مخصوصاً برای بچهها و کسایی که میانهی خوبی با خوردنِ لبنیاتِ ساده ندارن.
این غذا توی هر گوشه از ایران، از اصفهان و قزوین گرفته تا تبریز و مشهد، به شیوههای متنوعی طبخ میشه. اما ما امروز قراره پایهی اصلی و اصیلترین نسخهی اون رو با هم یاد بگیریم تا به عنوان یه مرجع، همیشه گوشهی ذهنت داشته باشی.
پس بانو جان، اگه دلت یه طرز تهیه کله جوش فوری رو میخواد که هم با جیبت راه بیاد، هم جونت رو قوت ببخشه و هم توی شبهای سرد یا حتی به عنوان یه شام خنکِ تابستونی سفرهت رو رنگین کنه، آستینها رو بالا بزن و با من همراه شو تا رازهای این یادگارِ خوشمزهی اجدادی رو برات فاش کنم.
"شاید برات جالب باشه بانو جان، اما علم شیمی هم پشتِ این قابلمهی ساده نهفتهست! بزرگترین دغدغه توی پخت کلهجوش، «بریدهبریده شدن» کشک یا ماستِ داخل اونه. از نگاه علمی، کشک سرشار از پروتئینی به نام «کازئین» هست. وقتی این پروتئینها در معرض حرارت بالا و شوک دمایی قرار میگیرن، ساختارشون میشکنه (دناتوره میشن) و به هم میچسبن؛ در نتیجه آب از فاز جامد جدا میشه و اصطلاحاً میگیم غذا بریده. رازِ آزمایشگاه آپکوک برای داشتن یه کلهجوشِ ابریشمی و یکدست اینه که اولاً کشک رو حتماً با آبِ گرم رقیق کنی تا با محیط همدما بشه (تکنیکی که در آشپزی بهش تمپر کردن میگن)، و دوماً به محض اضافه کردن کشک به قابلمه، حرارت رو تا جای ممکن پایین نگه داری. یادت باشه کلهجوش بعد از اضافه شدن کشک، هرگز نباید غل بزنه و با شدت بجوشه. فقط کافیه در دمای زیر نقطه جوش (حدود ۸۰ تا ۹۰ درجه سانتیگراد) آروم و باوقار جا بیفته تا هم ساختار پروتئینها حفظ بشه و هم چربیِ مفید و نهفتهی گردوها (اسیدهای چرب امگا-۳) در اثر حرارت ملایم آزاد بشن و حسابی به روغن بیفته."